In het afgelopen jaar is veel veranderd in hoe bedrijven werken en mensen leven. Toeleveringsketens waren kwetsbaar, de informatie erover was niet betrouwbaar, en klantbehoeften veranderden als gevolg van corona.
Bedrijven die al geïnvesteerd hadden in hun digitale kern en in online verdienmodellen, hebben zich met hoge snelheid aan kunnen passen. Hun omzet groeit momenteel 5x sneller dan die van bedrijven die achterblijven.
Een voorbeeld van zo’n bedrijf is Starbucks, dat koffie ‘to go’ groot maakte. Klanten kunnen via een app koffie bestellen en betalen en bij een afhaalpunt of aan de stoeprand afhalen. Ook is een aantal winkels aangepast, zodat auto’s kort kunnen parkeren voor de deur van een afhaalpunt. Klanten wilden deze mogelijkheden voor corona ook al, en daar is nu versneld op ingespeeld.
Technologie wordt de hoeksteen
Steeds duidelijker wordt dat technologie de hoeksteen voor bedrijven wordt. Daarin liggen de kansen van de toekomst, voor nieuwe verdienmodellen, voor industrie 4.0 en voor het bouwen van businessmodellen met producten ‘as a service’ die bijdragen aan een meer duurzame samenleving. Moderne bedrijven wachten deze ontwikkelingen niet af, ze gaan er zelf mee aan de slag.
Onderzoek van Accenture laat als trends zien dat:
- Bedrijven concurreren op basis van hun ICT-systemen
- Digitale modellen (‘digital twins’) van fabrieken en supply chains e.d. een belangrijke rol daarin gaan spelen
- Technologie democratiseert. Mensen in allerlei functies hebben toegang tot krachtige (ICT) mogelijkheden. Hierdoor kan iedereen innovator zijn, zijn of haar werk optimaliseren, pijnpunten wegnemen en ervoor zorgen dat het bedrijf nieuwe en veranderende behoeften bijbeent. Technologiedemocratisering is essentieel voor innovatie binnen de organisatie.
- Medewerkers de vrijheid krijgen om naadloos vanaf elke plek te werken. Of dat nu thuis is, op kantoor, in de trein, op het vliegveld of bij klanten.
- Samenwerken met andere innovatieve partijen bedrijven kan helpen om veerkrachtiger en flexibeler te worden en nieuwe waarde te creëren. Cloud platforms kunnen daar een wezenlijke bijdrage in vervullen.
Organisaties veranderen
Door deze ontwikkelingen verandert de manier waarop wij werken en samenwerken. Deze wordt gelijkwaardiger, democratischer. Dit stelt eisen aan het arbeidsklimaat en aan hoe organisaties werken: van beheersingsgericht zoals we nu nog vaak zien, naar meer participatief en innovatief.
Robert Quinn laat de ontwikkeling daarin in zijn concurrerende waardenmodel goed zien:
- In de eerste helft van de vorige eeuw lag de nadruk vooral op het beheersen van processen en organisaties. Hierbij is de manager de baas die beslist.
- In de loop der tijd kwamen door allerlei factoren modellen op, die meer van verandering en mensen uitgaan die je moet zien te betrekken. Hierin is het niet meer (alleen) de baas die beslist, maar krijgen medewerkers en anderen een grotere rol.
Ook nu nog zijn de op beheersing gerichte modellen voor de meeste bedrijven mainstream. De opkomst van vormen van agile en nieuw organiseren met zelforganiserende teams en vakmensen duiden er echter op, dat daarin een verandering gaande is.
Leiderschap verandert
In deze verandering worden managers meer coach dan baas, en nemen teams en medewerkers rollen op zich, die nu nog vaak door managers uitgeoefend worden.
Dat betekent niet, dat er managementrollen verdwijnen. We willen immers allemaal:
- Dat organisaties flexibel zijn en zich kunnen aanpassen, maar tegelijk ook dat ze stabiel en onder controle blijven.
- Innoveren en vernieuwen, maar er ook goed over kunnen communiceren en documenteren.
- Zowel mensen en hun interactie centraal stellen, als plannen en doelen stellen.
De verschillende managementrollen daarin zijn in het onderstaande schema weergegeven.
De acht managementrollen van Robert Quinn
Quinn vond het erg belangrijk dat managers zich al deze rollen en de vaardigheden die daarbij horen eigen konden maken. Hij heeft er een handboek aan gewijd. Organisaties worden effectiever, zo was zijn overtuiging gebaseerd op zijn onderzoek, als managers al deze rollen beheersen.
Wij, en ook anderen, betwijfelen of er zulke duizendpoten bestaan. En als ze wel bestaan, maar ineens wegvallen, dan heb je als organisatie meteen een groot probleem. Dat neemt echter niet weg dat het belangrijk is om stil te staan bij deze rollen, en te onderzoeken of je ze niet over verschillende mensen in een team of de organisatie kunt verdelen. Zodat je je als organisatie en als team de vaardigheden ervoor eigen maakt en minder afhankelijk van een of enkele personen wordt.
Masterclass ‘Bedrijven van de toekomst’
Bedrijven zullen zich op de nieuwe werkelijkheid die eraan komt, voor moeten bereiden. Op industrie 4.0, op verdere digitalisering, op nieuwe verdienmodellen. Dat is niet alleen een technisch-organisatorisch verhaal. Het is ook een verhaal over een mindset en vaardigheden die daarbij horen. Moderne bedrijven werken daaraan.
In de online masterclass ‘Bedrijven van de toekomst’ op 14 april diepen wij dit verder uit en voeren we het gesprek daarover. Als je daar graag bij wilt zijn, meld je je aan en kun je dat aangeven.
De Masterclass is interactief, daarom is er slechts voor een beperkt aantal deelnemers plaats. Meld je dus snel aan.